Stanisław Zybała. Dlaczego Albinów należy kojarzyć z Radecznicą.

Potyczka pod Albinowem rozegrała się w styczniu 1947 roku pomiędzy żołnierzami ówczesnego Wojska Polskiego a byłymi zaporczykami - tabor posuwając się w rytmie stępa dotarł do pierwszych zabudowań Albinowa Małego na rozdrożu Goraj - Teodporówka. W tym miejscu przy zabudowaniach Urszuli (Orseli) Żabkin natknął się na zbrojną czatę zaporczyków. Podobno na pytanie "leśnych" kto jedzie padła odpowiedź wojsko polskie.
W tym momencie ze strony czaty padły strzały i wtedy rozgorzała oszałamiająca strzelanina z obydwu stron. Niebo od rakiet pojaśniało jak w dzień. W tym rweteście i zamieszaniu zginął jeden furman (Jan Mucha z Radecznicy, ur. 1926 roku), 5 zaporczyków i 6 żołnierzy KBW. Padło też 4 koni¹ w tym źrebna klacz Jana Muchy (konając z postrzału oźrebiła się).
Po potyczce zbrojnej w Albinowie ²19 stycznia 1947 roku zaporczycy nie pokazywali się już w Radecznicy (do tej pory bywali w niej częstymi gośćmi) w sposób rzucający się w oczy ani w krawatach ani w pałatkach. Wiele z powyższego dowiedziałem się z różnych źródeł i tego, że albinowską czatą dowodził podkomendny "Zapory" "Jadzinek".³

***

Potwierdzeniem omawianej potyczki jest zachowany w Zespole Akt Gminy Radecznica w Państwowym Archiwum w Zamościu Protokół w sprawie walki WP z bandami, 1947 rok, gdzie czytamy:

W dniu dzisiejszym - 20 stycznia 1947 roku zgłosili się do zarządu Gminnego mieszkańcy wsi Zaporze w osobach: Antoni Batorski s. Andrzeja i Mameła Antoni s. Józefa, którzy zostali uprzedzeni o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania, stwierdzili co następuję:
Dnia stycznia 1947 roku około godziny 12 - tej Wojsko Polskie przyjechało do wsi Radecznicy i Zaporza i zajęli pod wojsko z Zaporza 14 furmanek parokonnych i z Radecznicy 8 furmanek, które wyjechały z wojskiem do wsi Chłopków gm. [ina] Radecznica, z Chłopkowa do Hoszni Ordynackiej, gmina Goraj powiatu biłgorajskiego i pod Albinowem natknęliśmy się z wojskiem na bandę, przy czym wywiązała się walka około godz. 19 - tej i w trakcie tej walki zostały wybite 4 - ry konie z Zaporza należące do właścicieli: Antoniego Batorskiego, Adolfa Batorskiego syna Antoniego. Mameły Antoniego i Krukowskiego Antoniego oraz wóz tegoż. Natomiast z Radecznicy zostały zabite: koń Bzdziucha Kazimierza i koń Katarzyny Muchowej wdowy i syn Mucha - furman również został zabity. W popłochu furmani z końmi rozpierzchli się w różnych kierunkach i niektórzy z nich do domu wrócili dopiero 18 stycznia b. r w nocy

Poniżej prezentujemy zdjęcia z Albinowa zrobione współcześnie przez autora powyższego tekstu.

Domek Urszuli Żabkin w Albinowie Małym (od strony południowo - zachodniej), wokół którego 17 stycznia 1947 roku rozegrała się zbrojna potyczka Zaporczyków z pościgówką KBW.⁴

Polodowcowe "oczko wodne", "Balaton" Albinowa Małego. Uroczysko zachowane w naturalnej szacie przyrodniczej; w jego otoczeniu 17 stycznia 1947 roku odbywał się bratobójczy teatr zbrojny Zaporczyków z pościgówką KBW.

Tu, na niegdyś gruntowym gościńcu i widocznym poboczu rozegrała się omawiana powyżej potyczka. Stoją na poboczu: Marianna i Stanisław Zybała, mgr. Gabriel Gąbka, Ryszard Juśkiewicz.

Spotkanie zorganizowane na okoliczność wspomnień zbrojnej potyczki Zaporczyków z pościgówką KBW 17 stycznia 1947 roku. Siedzą: w kapeluszu – Stanisław Zybała, po prwej jego zona – Marianna, Gabrile Gąbka – wójt gminy radecznica, Ryszard Juśkiewicz – radny gmina Radecznica i wnuk E. Dolińskiego. Po lewej stronie Stanisława Zybały: gospodarz domu z żoną i sąsiad.