Małgorzata Fudali. Rzemiosło kowalskie w Gorajcu

Kuźnia stanowiła ważny element krajobrazu wiejskiego, a dobry kowal był osobą szanowaną we wsi. W Gorajcu jednym z kowali był Jan Kot. Swoją kuźnię prowadził w Gorajcu Starej Wsi.

Jan Kot s. Tomasza i Zofii urodził się 28 lipca 1917 r. w Źrebcach k. Szczebrzeszyna. Tam też spędził życie młodzieńcze, które przypadło na lata wojenne.
W dniu 21 marca 1939 r. został wcielony do 7 Pułku Piechoty - Legion Chełm. Służył w 5 Kompanii Strzeleckiej w Chełmie. W dniu 2 września 1939 r. wyjechał na front do Iłży (obecnie woj. mazowieckie, pow. radomski). Dramatyczna bitwa rozegrała się 8 i 9 września. Jak cała kampania wrześniowa, zakończyła się klęską. Niemcy ponieśli jednak pod Iłżą duże straty, których się nie spodziewali. Wraz z przesuwającym się frontem w kierunku wschodnim dotarł w rejon Równego i Kowla, gdzie zostali rozformowani. Po powrocie w rodzinne strony wstąpił do organizacji konspiracyjnych walczących z okupantem.
Od 1943 roku walczył w szeregach Batalionów Chłopskich obwodu zamojskiego, jako żołnierz placówki w Źrebcach. Posługiwał się wówczas pseudonimem "Kulon". Jego dowódcą był Feliks Pietruczuk ps. "Klon". Za postawę podczas II wojny światowej odznaczony został Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Medalem „Za Udział w Wojnie Obronnej”, Medalem Zwycięstwa i Wolności 1945 r., Odznaką Grunwaldzką oraz Odznaką Weterana Walk o Niepodległość. Otrzymał też Odznakę Pamiątkową Batalionów Chłopskich.

Do Gorajca Jan Kot przybył wraz z rodziną po wysiedleniu rodzinnej wsi Źrebce. Wraz z bratem Feliksem pomagał w gospodarstwie Jana i Katarzyny Bździuchów. Stały związek z Gorajcem przypieczętował ślub z najstarszą córką Bździuchów - 21 - letnią wówczas Marianną. Naukę rzemiosła kowalskiego pobierał w Szczebrzeszynie u mistrzów zawodu Budzyńskiego i Barańskiego oraz w Tworyczowie u pana Łupiny.
W 1946 rozpoczął organizowanie już własnej kuźni. Powstała ona w wybudowanym przy drodze - charakterystycznym dla tego typu warsztatów - drewnianym pomieszczeniu. Na wprost drzwi wejściowych do kuźni umiejscowił palenisko. Była to bardzo istotna część kuźni. Palenisko służyło do rozgrzewania metalu w żarzącym się węglu, w celu jego łatwiejszej obróbki. Dopiero tak ogrzany metalowy element za pomocą szczypiec był umieszczany na - znajdującym się w pośrodku budynku - kowadle, a następnie przy pomocy różnej wielkości młotków poddawany obróbce.
Tytuł czeladnika kowalskiego uzyskał po złożeniu egzaminu 25 września 1948 r. w Izbie Rzemieślniczej w Lublinie (świadectwo Nr 14650). Od 16 kwietnia 1973r. posiadał tytuł mistrza w rzemiośle kowalstwo. Praca w kuźni stanowiła jego pasję- szczególne zainteresowanie przejawiał w dziedzinie naprawy sprzętu rolniczego.
Swoim doświadczeniem w wykonywaniu zawodu dzielił się z innymi osobami. Praktykę u niego zdobywali m.in. panowie: Marian Olech, Edward Krasula, Bolesław Mazur ze Źrebiec. Jan Kot udzielał się także społecznie jako radny Gminy Radecznica podczas kadencji 1984-1988, w Ochotniczej Straży Pożarnej w Gorajcu Starej Wsi oraz w Gminnej Spółdzielni S.Ch. w Radecznicy. Marianna i Jan Kotowie wychowali dwóch synów i córkę , doczekali się czterech wnuczek i wnuka. Jan Kot zmarł 21 września 1996 r., 27 kwietnia 2007 r. zmarła jego żona - Marianna Kot ( pochowani są na cmentarzu w Gorajcu).

Do dzisiaj w Gorajcu Starej Wsi stoi jeszcze warsztat pracy Jana Kota - nosząca ślady upływającego czasu- kuźnia. i tylko we wspomnieniach brzmi odgłos uderzeń młotem w kowadło.

Opracowała Małgorzata Fudali - wnuczka Jana Kota