A B C D E F G H I J K L M N O P R
S T U W Y Z Ż
H

"Ha Szachar" (hebr. "Zorza Poranna")

Gazeta hebrajska założona w Wiedniu przez rosyjskiego pisarza Pereca Smolenskina; ukazywała się w latach 1868 - 1884. Był to wiodący organ wczesnego ruchu syjonistycznego.1

Ha - Szomer (hebr. "Strażnik")

Samoobrona żydowska, inicjatorem zorganizowania której w nowo powstających kibucach na terenie Palestyny (przed ustanowieniem Państwa Izrael) był Grϋn Dawid, znany jako Dawid Ben - Gurion, były premier Izraela i współtwórca współczesnego państwa izraelskiego.

Ha - Szomer - ha Cair (Młody Strażnik)

Syjonistyczna organizacja młodzieżowa o charakterze skautowskim powstała w okresie międzywojennym, wchodzila w skład Światowej Organizacji Syjonistycznej. Członkiem Ha - Szomer ... był m. in. Mordechaj Anielewicz, dowódca Żydowskiej Organizacji Bojowej w czasie powstania w getcie warszawskim.

hadar tahara

Budynek, w którym dokonuje się obmywania zwłok przed pogrzebem, nazywany jest również Domem Przedpogrzebowym, lub lokalnie, jak w przedwojennym Szczebrzeszynie Domem Okopicznym.

haftara

Fragment z Księgi Proroków przekazywany podczas tygodniowego czytania Tory.

Haj Muhammed Amin al - Hussein

W roku 1940 pełnił funkcję muffiego (muzułmańskiego znawcy prawa, uprawnionego do oficjalnego wydawania orzeczeń w przypadkach wątpliwych) Jerozolimy - wtedy podjął współpracę z Adolfem Eichmannem w Europie odnośnie zagłady i eksterminacji Żydów2

Hallel

Modlitwa sławiąca Boga; jest także modlitwą dziękczynną. Słowa "Hallel" używa się również na określenie zbioru psalmów.

hamantasze

jid. "uszy Hamana", "kieszenie Hamana"- słodkie pierożki spożywane podczas święta Purim; nadziewane są makiem. Kształtem przypominają kieszonki, stanowią charakterystyczną dla tego święta potrawę.

hapax legomena

Wyrazy, które pojawiają się w Biblii tylko raz, słów tych jest około 1300, przy czym 900 z nich powstało ze znanych rdzeni i można domyślać się ich znaczenia - pozostałe 400 nie są do końca poznane. 3

Haszomer Hacair

"Młoda Straż"; organizacja założona w 1916 roku w Wiedniu; Światowa Fundacja Haszomer Hacair powstała w 1924 roku, miała charakter polityczny - lewicowo - syjonistyczny. Skład liczbowy stanowili młodzi ludzie dobrani według wieku, zorganizowani w grupy określane jako "kwuce". Na czele każdej kwucy stał patrolowy, albo patrolowa. Na czele organizacji - anhaga (hebr. "kierownictwo, "administracja"). Rada Naczelna organizacji z różnych miast miała swoją siedzibę we Lwowie - wydawała czasopisma i utrzymywała kontakty z innymi miastami w kraju i w Palestynie. Każda kwuca prowadziła swój dziennik; każdy z członków pisał do niego to, co uważał za słuszne i potrzebne.
W miesiącach letnich szomrowie (tak określano członków organizacji) uczestniczyli w koloniach i obozach; raz na miesiąc wydawano lokalna gazetkę. Członkowie organizacji pozdrawiali się zawołaniem: "chazak wyema" - "bądź silny i mocny". Każdy z szomrów obowiązany był ukończyć studia, nauczyć się zawodu i w konsekwencji wyjechać do Palestyny. Przed wyjazdem musiał zdać egzamin z przygotowania zawodowego, tzw. "hachszarę".4

Hawdala

Uroczyste zakończenie szabatu i innych świąt, oznacza oddzielenie dnia świątecznego od zwykłego. Nazwę Hawdala nosi także modlitwa odmawiana podczas zakończenia święta.5

hawdalowa świeca

Używana jest podczas zakończenia szabatu; może ją trzymać najmłodszy chłopiec w rodzinie, ale też jako wyróżnienie najmłodsza dziewczynka. Jeśli nie ma dzieci dorosły mężczyzna lub kobieta.

Hazkoras - neszmos

Modlitwa za zmarłych , bliskich i dalekich krewnych, oraz obcych. Odmawiana jest kilka razy w roku w synagodze podczas uroczystych świąt.
W modlitwie wspominasię imię zmarłej osoby, oraz błaga o spokój jej duszy - wskazane jest przy tym złożenie dowolnej ofiary ("choćby najbiedniejszej") na cel dobroczynny.6

hese - bet

Posłanie, zwrot używany przez autorkę niesłychanie interesujących wspomnień ( ukazała się zaledwie część z braku środków finansowych) Zofię ze Szwarcblatów Grzesikową "Między Horyniem a Słuczą" (Warszawa 1992), napisanych z wielką swadą, poczuciem humoru, choćby takie zdanie: "jeżeli Gabriele w niebie od nowa nie zaczną przetrząsać boskich pierzyn, Pejsach będzie suchy..." - przetrząsanie pierzyn to opady śniegu, Pejsach - Święta Wielkanocne.

Hesed Arie / Хэсэд – Арье

Lwowski Żydowski Okręgowy Fundusz, zorganizowany z końcem 1998 roku z inicjatywy American Jewish Joint Distribution Committee (Amerykańsko-Żydowskiego Połączonego Komitetu Pomocy)7 oraz Ogólnoświatowej Pomocy Żydom (z siedzibą w Londynie). Jego celem jest udzielanie szeroko pojętej pomocy materialnej i duchowej osobom pochodzenia żydowskiego w podeszłym wieku zamieszkującym we Lwowie.
Fundusz wykonuje swoje zadania poprzez realizację następujących programów:

  • "питание"
  • "уходиа дому"
  • "волоитёры"
  • "прокат медицинского оборудования"
  • "клуб"
  • "хэсэд на колёсах"

Z chwilą założenia Хэсэд – Арие udzielano pomocy 1500 osobom; w roku 2003 liczebność podopiecznych Funduszu... wzrosła do 2750 osób. Funkcjonują stołówki – dwie we Lwowie, pięć w regionie. Dla osób, które nie mogą ze względów zdrowotnych uczęszczać na stołówkę uruchomiono program "обеды на калёсах", a od stycznia 2003 roku funkcjonuje program "продукты на дом".
W ramach programu "мокед" ("бытовая помощь") prowadzi się cały wachlarz zajęć z zakresu higieny osobistej podopiecznych, łącznie z reperacją obuwia, dezynfekcją pomieszczeń mieszkalnych. Dużą rolę w działalności Funduszu... odgrywa wolontariat, bez którego jego istnienie byłoby wręcz niemożliwe – we wrześniu 2003 roku pracowało 220 wolontariuszy.
Osoby nie widzące lub z zaawansowaną wada wzroku mają możliwość słuchania treści książek nagranych na kasety magnetofonowe – to zadanie realizowane jest w ramach programu "говорящая книга". Kobiety brzemienne, oraz członkowie rodzin w których znajdują się dzieci do lat 3 znajdują opiekę w ramach programu "мазл тов".
Interesującym przedsięwzięciem Funduszu... jest organizacja dziennego centrum pobytu ("dziecięcego przedszkola dla staruszków") – tą formę opieki przedszkola (stan na wrzesień 2003 roku) objętych zostało 80 osób.
W klubie funkcjonującym przy Хэсэд – Арие, który stanowi jego wizytówkę organizowane są koncerty, spotkania z ciekawymi ludźmi, wieczory literackie i muzyczne, "a biblioteka stała się ulubionym miejscem do otrzymania duchowej strawy nie tylko dla podopiecznych, ale również dla pracowników...". Organem prasowym Funduszu jest Biuletyn Lwowskiego Żydowskiego Okręgowego Funduszu "Хэсэд – Арие".

Na podstawie tekstu Ady Dianowej zamieszczonego w numerze 8(45) Biuletynu " "Хэсэд – Арие", z 2003 roku, (po jego uprzednim przetłumaczeniu) opracowała Regina Smoter Grzeszkiewicz.

"hester panim"

hebr. "ukrywanie oblicza" - sytuacja, w której wydaje nam się, że Bóg jest bardzo daleko od nas - jakby był nieobecny w naszym życiu osobistym i społecznym.8

"Historia Antysemityzmu"

Praca autorstwa Francoisa de Fontette'a (1993) - przekładu z jęz. francuskiego dokonali Maria i Mieczysław Mendychowscy.
Treść "Historii..."jak wskazuje sam tytuł ukazuje rozwój antysemityzmu w przekroju historycznym - od starożytności do drugiej wojny światowej. Autor w sposób zwięzły i treściwy ukazuje stosunek różnych cywilizacji do narodu żydowskiego. Jak zaznaczył Jakub Ożarowski9 "jest to mini encyklopedia antysemityzmu".

hin

Jednostka miary płynów występująca w Starym Testamencie; 1 hin = 3,66 litra. Nazwę te spotykamy w Ii ks. mojżeszowej podczas opisu obrzędu wyświęcania ołtarza Przybytku, jaki z polecenia samego Boga zbudowali Izraelici wędrujący po pustyni - "jedno jagnię ofiarujesz rano, a drugie jagnię ofiarujesz przed wieczorem. Przy pierwszym jagnięciu także [ofiarujesz] jedna dziesiąta część efy (ok. 2,22 litra) najprzedniejszej maki, rozczynionej z ćwiercią hinu oliwy..."

"Hojfjuden"

"Żydzi dworscy" - tytuł nadawany bogatym kupcom i bankierom żydowskim przez Fryderyka Wielkiego. Z tytułem wiązały się osobiste przywileje wyłączające obdarowanego spod nadzoru lokalnych władz administracyjnych. 10

holocaust

Słowo zaczerpnięte z greckiego przekładu Starego Testamentu z III w. p. n. e. Oznacza ofiarę całopalną poświęconą wyłącznie Bogu; zwrotem holocaust określamy zagładę narodu żydowskiego podczas II wojny światowej.

Holocaust Center

nosi imię Szymona Wiesenthala - powołane zostało przed 1982 rokiem w Kalifornii. Zajmuje się praca oświatową, wspieraniem projektów naukowych i szukaniem kontaktów z młodzieżą amerykańską.
W roku 1987 Senat i Izba Reprezentantów Stanu Kalifornia wyasygnowały 5 milionów dolarów na stworzenie pod patronatem Holocaust Center Muzeum Tolerancji.11

"Holocaust Memorial Cantata"

Utwór na sopran, tenor, baryton, chór mieszany i orkiestrę napisany został przez Martę Ptaszyńską do poematu Woolfa Hedley'a "Chas for All the People on Earth" ("Lament za wszystkich ludzi na ziemi").
Kantata po raz pierwszy została zaprezentowana w warszawie 22 kwietnia 1993 roku podczas obchodów 50 roczny powstania w gettcie warszawskim.12

hosped

hebr. "pochwała" - wygłasza się ją celem uhonorowania zmarłego i jego krewnych. Jedną z najsłynniejszych hosped była wygłoszona przez Dawida po śmierci króla Saula i jego syna Jonatana.


Strona Główna Judaica



1. A. Lustiger. Czerwona Księga - Stalin i Żydzi. Warszawa 2004
2. Biblia Student's CD - ROM , USA, 1980
3. Midrasz 2002, nr 11 (67) s. 29
4. Tekst opracowany w oparciu o przypis na str. 25 "Testamentu" Barucha Milcha. Warszawa 2001
5. A. Unterman. Encyklopedia tradycji i legend żydowskich. Warszawa 1994
6. H. Nussbaum. Przewodnik judaistyczny. Warszawa 1893, s. 288
7. organizacja pomocy Żydom, założona w 1914 roku z inicjatywy American Jewish Committee, elitarnej organizacji o charakterze syjonistycznym (zał. 1906), reprezentującej koła wielkiej finansjery żyd. W USA
8. M. Schurdrich. Purim. Dos Jidisze Wirt. Słowo Żydowskie Warszawa 25 lutego 1994 s. 11
9. Dos Jidisze Wort/Słowo Żydowskie z dnia 11 lutego 1994 nr 3(55), s. 22
10. J. Żbikowski. Żydzi. Wrocław 1997
11. Sz. Wiesenthal. Prawo nie zemsta. Warszawa 1992
12. M. Fuks. Pamięci ofiar Holocaustu. Dos Jidisze Wort/Słowo Żydowskie z dnia 2 lipca 1993 roku nr 13 (19) Warszawa