A B C D E F G H I J K L M N O P R
S T U W Y Z Ż
N

Nagroda im. Dawida ben Guriona

Ufundowana została przez Fundację Rodziny Nissenbaum; wręczana jest osobom lub instytucjom zasłużonym dla rozwoju i umacniania pozytywnych kontaktów pomiędzy polskim i żydowskim narodem.

Najstarsze hagady

Złota Hagada - pochodzi z XIII wieku, powstała w Katalonii opracowali ją dwaj artyści; przedstawia m. in. Scenę sprzedania Józefa do Egiptu, taniec Miriam na czele żydowskich kobiet po wyjściu Izraelitów z Egiptu.
Hagada Sarejewska - powstała w wieku XIV; zawiera 34 strony, na których zawarte są ilustracje obrazujące dzieje biblijne od dnia stworzenia po śmierć Mojżesza. Hagada zawiera widoki Jerozolimy, oraz sceny z rytuału pesachowego.
Hagada Barcelońska zawiera symboliczną scenę obrazująca znaczenie mocy, któr p[ostrzegana jest jako centrum świata.
Hagada Praska- pierwsza drukowana hagada; wydana w roku 1527 przez Gershoma Cihena.
Hagada Amsterdamska- powstała pod koniec XVII wieku. Zawiera ilustracje wykonane metoda miedziorytniczą.
Hagada Wenecka czas jej powstania datuje się na rok 1629; na każdej stronie zawiera rycinę. Partie materiału traktujące o przygotowaniu i przebiegu sederu ułożone są w historyjki obrazkowe - po 13 na każdej stronie.
Hagada Morawska powstała w roku 1737, jednym z ciekawych elementów graficznych tej hagady jest to, że na domu praojca Abrahama zaznaczono wątek środkowoeuropejski - bociana na dachu! Z czwórką piskląt. Jet to aluzja do Sary, jako przyszłej matki.
Hagada z Bordeaux- tekst przełożony został na język francuski; jako ciekawostkę hagada zawiera teksty pisane w języku ladino - występują one jako "ilustracje" do realizacji poszczególnych etapów sederu. Utwór powstał w 1813 roku, pomyślany jest jako prezent dla nowożeńców.

Tekst został opracowany na podstawie relacji M. Krajewskiej "Czym różni się ta księga od wszystkich innych ksiąg" zamieszczonych na łamach "Midrasza" 2001 nr 5(49) s. 23 - 24

Nasi - "Książe"

Jedyny i dotąd nie stosowany w odniesieniu do innych osób tytuł jaki uzyskał rabbi Jehuda - kodyfikator i redaktor Miszny na przełomie II/III w. p. n. e. Współcześni nazwali go również "Nasz Święty Nauczyciel".1

"nauczanie pogardy"

Określenie sformułowane przez Jules'a Isaaca, które na stałe znalazło się w dialogu żydowsko - chrześcijańskim; oznacza "nieprzychylne nauczanie na temat Żydów i judaizmu".2

nazwiska neofitów polskich

Mają różnorodny źródłosłów- pochodzą od nazw miesięcy; "Czerwiecki", "Czerwiński", od nazw tygodni - "Niedzielski", zaczynające się od słów "nowo" - Nowakowski - to nazwisko po raz pierwszy pojawiło się w roku 1733), Nowicki, Dobrowolski.
Mateusz Mieses autor pracy "Z rodu żydowskiego. Zasłużone rodziny polskie krwi niegdyś żydowskiej; Warszawa 1991)", sugeruje, iż nazwa ta może oznaczać "zwolennika nowej religii z dobrej woli".
Często Żydzi uzyskujący szlachectwo w herbie używali krzyża - stąd też mogły wywodzić się nazwiska: Krzyżanowski, Krzyżanecki. Zdarzało się również, że Żydzi przechodzący na katolicyzm przyjmowali nazwisko Nawrocki.

nazwy języka jidysz
  • łoszn aszkenaz - język aszkenazyjski; zwrot stosowany w XVI wiecznej literaturze rabinicznej
  • leszonejnu - "nasz język"
  • tajcz - język tłumaczenia; niemiecki
  • mame łoszn - język rodzimy, matczyny
  • określenie iwri - tajcz oznacza archaiczne tłumaczenie na jidysz z jęz. hebrajskiego
  • wajber - tajcz - takim zwrotem określa się krój pisma w języku starojidysz.3
neila

hebr. "zamykanie " - modlitwa odmawiana na zakończenie nabożeństwa kończącego Jom Kipur.

ner - tamid

hebr. "wieczne światło" - lampka zawieszana przed aron - ha kodesz (szafą ołtarzową), lub na ścianie obok.4

Netilat jadajim

Błogosławieństwo odmawiane przy umywaniu rak przed modlitwami porannymi. Do tego celu służą specjalne naczynia z dwoma uchwytami, które stawiano obok siebie, oraz misa.5

nikurr

Obróbka mięsa polegająca na usuwaniu z ciała zwierząt zakazanych: tłuszczu, błon, żył zawierających tłuszcz, nerwów kulszowych i tętnic z krwią.


Strona Główna Judaica



1. Kalendarz Żydowski. 1985 - 1986. Warszawa
2. G. Ignatowski. Jules Isaac i jego "nauczanie pogardy" w: Więź. Grudzień 1995 12 (446) , s. 210
3. M. Starnawski. Spory o jidysz. Dos Jidisze Wort. Słowo Żydowskie. 2003 nr 1 - 2 (287 - 288) z 10 - 24 stycznia
4. Kalendarz Żydowski. 1985 - 1986. Warszawa
5. J. E. Leśniewska. Bramy czasu. Żydowskie zabytki sakralne i obrzędowe. Informator. Łęczna 1999