A B C D E F G H I J K L M N O P R
S T U W Y Z Ż
R

"rabbi"

"Mój nauczyciel" - zaszczytny tytuł stawiany przed nazwiskiem wybitnego uczonego - za takich uchodzą m. in nauczający w słynnej szkole w Jawne rabbi Eliezer ben Hurkas, oraz rabbi Jehoszua ben Chananja.

Rabban

"Nasz nauczyciel" - tytuł nadawany jako wyraz szczególnego szacunku przewodniczącym uczelni talmudycznych, sanhedrynów, np: Rabban ben Zakkaj

"Rabiego Izraela ben Eliezera zwanego Baal Szem Towem to jest Mistrzem Dobrego Imienia pouczenie o Bogu"

Izrael ben Eliezer znany jako Baal Szem Tow nigdy nie napisał żadnej książki;wypowiedzi, cenne myśli mistrza cytowali w swoich dziełach jego uczniowie. Wyboru fragmentów tych wypowiedzi dokonał Martin Buber. Praca w przekładzie na język polski dokonanym przez Jana Dóktora ukazał się nakładem Fundacji Büchnera (Warszawa 1993).

Raszi

Pismo tzw. "rabinackie" używane w komentarzach rabinów.

Rauberger Hersz

Żyd lubelski, 21 kwietnia 1824 roku na mocy rozporządzenia Namiestnika Królestwa Polskiego został wybrany "pieczętarzem przysięgłym"- wykonywał odtąd pieczęcie urzędowe. Mógł z tego tytułu umieścić na drzwiach swego mieszkania stosowny szyld. Informacja o mianowaniu go na powyższe stanowisko ukazała się w Dzienniku Wojewódzkim Lubelskim.
Na skutek wielu nadużyć ze strony "pieczętarzy przysięgłych" Hersz Raubenger i jemu podobni z terenu całego kraju swój zawód mogli wykonywać tylko do 7 grudnia 1824 roku wtedy wykonawstwo pieczęci przekazano Mennicy Państwowej1.

reguły kaszrut
  • zakaz spożywania krwi
  • określenie rodzajów zwierząt, ptaków i ryb, które można spożywać. Z ryb spożywać można te, które mają przynajmniej trzy łuski i płetwy, z ptaków nie wolno spożywać śpiewających i drapieżnych
  • oddzielenie potraw mięsnych od mlecznych - nie wolno jeść kanapki z mięsem i masłem.

Reguły te przestrzegane są również w wyposażeniu kuchni - oddzielny zestaw naczyń do potraw mięsnych, oddzielny do mlecznych; tak samo oddzielne ścierki - czerwona do naczyń przeznaczonych do przyrządzania potraw mięsnych, niebieska - mlecznych.

reguły obchodzenia rocznicy śmierci (jarcajt)

Ustalone zostały przez rabbiego Josefa Karo w "Szulchan aruch" (z hebr. "Nakryty stół), kodeksie praw z XVI w. Dzisiejsi Żydzi w rocznicę śmierci swoich najbliższych udają się trzy razy w ciągu dnia do synagogi, uczą jednego rozdziału Miszny (najstarszego dzieła literatury rabinicznej), odmawiają kadzisz (modlitwa aramejska uwielbiająca Boga jako Pana i władcę wszechświata), zawiera także zwroty z języka potocznego dodane przez Lewi Icchaka z Berdyczowa, po to by była bardziej zrozumiała przez ludzi prostych), i głoszą wobec innych wielkość Boga.

"rezerwat żydowski"

Obszary Lubelszczyzny, gdzie po klęsce Polski w 1939 roku Niemcy zamierzali zgromadzić Żydów z całej Europy.

rosz jesziwa

Dyrektor ("głowa") szkoły rabinów.

Rotszyldowie

najbardziej znana, a zarazem zagadkowa rodzina finansistów, założycielem której był Majer Anszel Rotszyld we Frankfurcie n/ Menem.
Po jego śmierci synowie - Anszel, Salomon, Natan, Karl, James - postanowili kontynuować dzieło ojca zakładając sieć banków w miastach Europy: W Londynie, Wiedniu, Neapolu, Paryżu. Lata, w których przyszło im żyć, to w Europie (i na świecie) okres kiedy nie funkcjonowała jeszcze telekomunikacja, poczta; zatem ich prekursorskim działaniom co do sposobu porozumiewania się (za pomocą specjalnie zatrudnionych gońców) dała podstawy do rozwinięcia międzynarodowego systemu łączności.
Wzrost znaczenia rodziny Rotszyldów nastąpił w okresie panowania Napoleona Bonapartego; siła sprawcza finansowego rozwoju rodziny był Natan Rotszyld - do końca swoich dni (zmarł w 1836 roku) kierował finansowymi operacjami Rotszyldów.2

rzeź niemirowska

Miała miejsce w dniu 20 sywan 1648 roku, zginęło wówczas ok. 6000 Żydów. Na synodzie powszechnym rabinów, który odbył się 1650 roku w Lublinie na wniosek Sabbataja Kohena uchwalono by dzień rzezi "obchodzić corocznie powszechnym postem i modlitwą".


Strona Główna Judaica



1. K. Dorcz. O pieczęciach i grawerach w Księstwie Warszawskim i Królestwie Polskim. Słowo Żydowskie z dnia 5 listopada 1999 roku nr 22 (204) s. 10 - 11
2. И. Спитовский "Голубиная почта". Хэсэд - Арье но. 8 [45] август 2003 стр. 6; przekład z jęz. rosyjskiego Regina Smoter Grzeszkiewicz