Strona Główna



KAPŁANI ZAMOJSZCZYZNY PRZEŚLADOWANI I ZAMORDOWANI PODCZAS II WOJNY ŚWIATOWEJ

Regina Smoter Grzeszkiewicz

Tekst opracowany został na podstawie unikatowej dziś pracy ks. dr Zdzisława Golińskiego "Biskupi i kapłani Lubelszczyzny w szponach Gestapo 1939 - 1944" (Lublin 1946); egzemplarz dostępny jest w zbiorach Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej im. H. Łopacińskiego w Lublinie, oraz "Dziennika z lat okupacji Zamojszczyzny 1939 - 1944" dr Zygmunta Klukowskiego (Lublin 1958).

***

B

Badawski J. z Sitańca, w 1940 roku został wysiedlony z parafii "jako niebezpieczny dla spolonizowanych kolonistów niemieckich".
Blicharski (...), proboszcz z Majdanu Sopockiego, aresztowany z grupą księży z powiatów: zamojskiego, tomaszowskiego, biłgorajskiego, w okresie maj - czerwiec 1940 rok; podobnie jak inni przebywał na zamojskiej Rotundzie, później na Zamku w Lublinie.
Bocian Władysław z Suchowoli Zamojskiej, obwiniony został przez okupanta o profanację grobów żołnierzy niemieckich poległych we wrześniu [1939 roku ] w walkach polsko - niemieckich pochowanych na cmentarzu kościelnym w Suchowoli. Z Zamościa przewieziono go na Zamek w Lublinie. Z okazji " des höchstein Besuches"1 szykanowany był i pokazywany samemu Himmlerowi.
Bargiel Władysław, dziekan z Tomaszowa Lubelskiego, aresztowany z grupą księży z z powiatu zamojskiego, tomaszowskiego, biłgorajskiego w okresie maj - czerwiec 1940.
Bardel Marcin z Krasnobrodu, aresztowany z grupą księży z powiatu zamojskiego, tomaszowskiego, biłgorajskiego w okresie maj - czerwiec 1940; autor wspomnień "Z Krasnobrodu przez obozy i obczyznę do rodzinnych stron" (Lublin 1995). Opisał w nich swoja wojenna tułaczkę podając przy tym nazwiska duchownych, którzy wraz z nim przebywali w obozach niemieckich, m. in ks. Wojciecha Olecha z Gorajca.
Bryłowski J.z Wozuczyna - aresztowany z grupą księży z z powiatu zamojskiego, tomaszowskiego, biłgorajskiego w okresie maj - czerwiec 1940.

C

Cieślicki J., kanonik z Zamościa - aresztowany z grupą księży z z powiatu zamojskiego, tomaszowskiego, biłgorajskiego w okresie maj - czerwiec 1940 roku; został zwolniony.
Chmielewski J. wikary z Biłgoraja - aresztowany z grupą księży z z powiatu zamojskiego, tomaszowskiego, biłgorajskiego w okresie maj - czerwiec 1940 roku; został zwolniony.
Chrościcki L. dr kanonik ze Starego Zamościa, aresztowany z grupą księży z z powiatu zamojskiego, tomaszowskiego, biłgorajskiego w okresie maj - czerwiec 1940 roku; zginął 27.01.1941 w Dachau. (podała Katarzyna Chrościcka)
Czekański K. proboszcz z Wielączy aresztowany z grupą księży z z powiatu zamojskiego, tomaszowskiego, biłgorajskiego w okresie maj - czerwiec 1940 roku; został zwolniony.

D

Dolecki E. prefekt z Hrubieszowa, jesienią 1943 roku znalazł się na Majdanku , został zwolniony.
Duklan Jan Michnar O. Bernardyn z Radecznicy - Gwardian i Rektor Kolegium Serafickiego w Radecznicy; aresztowany w 1939 roku przebywał w zamojskim więzieniu wraz z Ojcem Puklickim, a następnie przewieziony został do Zamku Lubelskiego.2

G

Gajewski E.z miejscowości Chodywańce, aresztowany z grupą księży z z powiatu zamojskiego, tomaszowskiego, biłgorajskiego w okresie maj - czerwiec 1940 roku.
Gomółka A. prefekt z Zamościa, rozstrzelany w sierpniu 1941 roku na zamojskiej Rotundzie.

J

Jadniacki (?) Władysław, proboszcz parafii Nabróż, przebywał w obozie przejściowym w Zwierzyńcu , zamordowany wraz z dwoma siostrami przez ukraińskich nacjonalistów.
Jachuła Jakub z miejscowości Chodywańce, przebywał w obozie przejściowym w Zwierzyńcu, zamordowany przez ukraińskich nacjonalistów.

K

Kapalski Franciszek zastępca proboszcza z Kosobud, więziony w Zamościu i Lublinie; zwolniono go jesienią 1940 roku. Do końca okupacji pracował w Szczebrzeszynie, dał się poznać jako dobry organizator życia społecznego - pracował w założonym przez siebie w Szczebrzeszynie Komitecie Opiekuńczym, udzielając pomocy zarówno ludności polskiej jak i żydowskiej.
Karpiński M, prof. Seminarium Duchownego w Łucku, proboszcz wojenny w Kosobudach. W styczniu 1940 roku został przewieziony z Zamościa na Zamek Lubelski w wyniku oskarżenia go o utrudnianie nauczania języka niemieckiego w szkole polskiej.
Kłos J. wikariusz szczebrzeszyński, aresztowany z grupą księży z z powiatu zamojskiego, tomaszowskiego, biłgorajskiego w okresie maj - czerwiec 1940 roku.
Kostrzewa M.proboszcz parafii Stary Majdan, aresztowany z grupą księży z z powiatu zamojskiego, tomaszowskiego, biłgorajskiego w okresie maj - czerwiec 1940 roku.
Kowalczyk (...) aresztowany 2 lipca 1943 roku w Szczebrzeszynie wraz z ks. Kanonikiem Masłowskim , ks. Winnickim z Mokrego Lipia - zabrani zostali do obozu przejściowego w Zwierzyńcu.

L

Liwerski L.proboszcz z Łukowej, aresztowany grupą księży z z powiatu zamojskiego, tomaszowskiego, biłgorajskiego w okresie maj - czerwiec 1940 roku.

M

Maj D. proboszcz parafii Łaszczów, aresztowany grupą księży z z powiatu zamojskiego, tomaszowskiego, biłgorajskiego w okresie maj - czerwiec 1940 roku.
Masztelarz Józef Proboszcz z Mokrego Lipia, aresztowany został w 1942 roku, niebawem zmarł lub został zabity w obozie (brak bliższych szczegółów).
Mazur J. proboszcz z Werbkowic, aresztowany grupą księży z z powiatu zamojskiego, tomaszowskiego, biłgorajskiego w okresie maj - czerwiec 1940 roku.
Miszczuk A.wikary z Krasnegostawu, aresztowany grupą księży z z powiatu zamojskiego, tomaszowskiego, biłgorajskiego w okresie maj - czerwiec 1940 roku.

N

Niechaj Michałrodem ze Szczebrzeszyna, (1900 - 1939), wykładowca na KUL. Pisarz teologiczny i działacz ekumeniczny - urodzony na Błoniu k. Szczebrzeszyna. W roku 1915 ukończył w Szczebrzeszynie szkołę elementarną rosyjską, w latach 1915 - 1919 uczył się w Państwowym Gimnazjum Męskim w Zamościu, studia filologiczno teologiczne ukończył w Lublinie.3 Aresztowany 9 listopada 1939 roku, rozstrzelany został 23 grudnia 1939 roku o godz. 17. 00 wraz z grupą lubelskiej inteligencji na starym żydowskim cmentarzu na Kalinowszczyźnie w Lublinie.
http://www.kirkuty.xip.pl/lublin.htm Jak sugeruje ks. bp. Zdzisław Goliński - "pewien wpływ na to mogli mieć nacjonaliści ukraińscy, którzy w ten sposób porachowali się z tym kapłanem za jego prace unijna w duchu szerzenia katolicyzmu i polskiej racji stanu" 4 - przypomnijmy ks. Niechaj wywodził się ze szczebrzeszyńskiej rodziny unitów.
Nowosad Błażej z Potoku Górnego, przebywał w obozie przejściowym w Zwierzyńcu.

O

Olech Wojciechz Gorajca, pracownik Sądu Biskupiego w Lublinie, doktor filozofii chrześcijańskiej, prałat koronny papieża Jana XXIII, scholastyk kapituły katedralnej, kanclerz Kurii Biskupiej w Lublinie, więzień obozów koncentracyjnych w Oranienburgu i Dachau. Żył w latach 8.04.1905 - 1.11.1977, pochowany jest na cmentarzu w Gorajcu.
Orzeł Jan z Tomaszowa Lubelskiego, aresztowany grupą księży z z powiatu zamojskiego, tomaszowskiego, biłgorajskiego w okresie maj - czerwiec 1940 roku.

P

Parwecki (...)z Dzwoli, przebywał w obozie przejściowym w Zwierzyńcu.
Perskiewicz (...) proboszcz z Trzęsin, przebywał wraz z mieszkańcami wsi w obozie przejściowym w Zwierzyńcu.
Pilski O. redemptorysta z Zamościa, aresztowany w styczniu 1943 roku, przebywał w Dachau.
Pisarski Zygmunt (2.05. 1930 - 8.02. 1932) z Werbkowic, pełnił obowiązki administratora parafii Trzęsiny, przebywał w obozie przejściowym w Zwierzyńcu - zginął 30 stycznia 1943 roku męczeńską śmiercią w Goleszynie. W roku 1999 został wyniesiony przez Jana Pawła II na ołtarze5 tablica upamiętniająca osobę ks. Pisarskiego znajduje się w archikatedrze lubelskiej.
Polski W.kleryk Seminarium Duchownego w Lublinie, zastrzelony w lipcu 1944 roku w Czernięcinie.

S

Samolej J. Wprezbiter z Biłgoraja, aresztowany aresztowany grupą księży z z powiatu zamojskiego, tomaszowskiego, biłgorajskiego w okresie maj - czerwiec 1940 roku.
Staniszewski W. prefekt zamojski, aresztowany aresztowany grupą księży z z powiatu zamojskiego, tomaszowskiego, biłgorajskiego w okresie maj - czerwiec 1940 roku; oskarżony był o ukrywanie przez pewien czas w podziemiach "szkolnego" kościoła pw. św. Katarzyny w Zamościu obrazu Matejki "Hołd Pruski.
Strąkowski A. wikariusz, zginął w październiku 1939 roku na plebanii w Sitańcu.

T

Trochimowicz Franciszek wikariusz zamojski, aresztowany aresztowany z grupą księży z z powiatu zamojskiego, tomaszowskiego, biłgorajskiego w okresie maj - czerwiec 1940 roku.

W

Wielgosz L.proboszcz z Goraja, aresztowany aresztowany z grupą księży z z powiatu zamojskiego, tomaszowskiego, biłgorajskiego w okresie maj - czerwiec 1940 roku.

Z

Zawisza Franciszek wikariusz zamojski, aresztowany aresztowany z grupą księży z z powiatu zamojskiego, tomaszowskiego, biłgorajskiego w okresie maj - czerwiec 1940 roku.

Zainteresowanych losami zamojskiego duchowieństwa podczas okupacji odsyłam do pracy ks. Edward Walewandera "Kapłani Zamojszczyzny okresu okupacji" (Lublin 1996).




Strona Główna Okupacja

Wszelkie prawa zastrzeżone.



1. w wolnym tłumaczeniu z niemieckiego "podczas odwiedzin najwyższych gości"
2. R. Smoter Grzeszkiewicz, S. Rozwar Zybała. Rzeczpospolita Radecznicka (wrzesień 1939 - lipiec 1944) i druga konspiracja. Lublin 2007, s 13
3. Polski Słownik Biograficzny 1971, t. XXII/4 zeszyt 95, s. 720 - 721
4. ks. Z. Goliński. "Biskupi i kapłani Lubelszczyzny w szponach Gestapo 1939 - 1944" . Lublin 1946
5. bp. M. Leszczyński. Błogosławiony ks. Zygmunt Pisarski (1902 - 1943). Niedziela zamojsko - lubaczowska 2003 nr 5