Strona Główna



PODLESIE


Przeszłość

Początki osadnictwa na Podlesiu sięgają środkowej epoki kamiennej - mezolitu (około 10. 000 - 4500 lat przed naszą erą); sprzyjały temu korzystne warunki hydrologiczno - glebowe, oraz bliska obecność lasu, na co zresztą wskazuje nazwa wsi.1

Nazwa wsi,jak sugeruje Urszula Buśko2 wywodzi się od jej położenia "pod lasem". Do roku 1940 pod nazwą "Podlesie istniały dwie miejscowości - w tym roku dokonano podziału na Małe i Duże.
Na obszarze Podlesia Małego istniał folwark, oraz leśniczówka ordynacka. Gdy w 1819 roku ordynat Stanisław hr. Zamoyski założył Fundację Szkolną im. Zamoyskich3 Podlesie wraz z Zaporzem, Gajem Gruszczańskim i Gruszką Zaporską wyodrębniono jako uposażenie tejże Fundacji.

Zajęcia ludności

Mieszkańcy Podlesia zajmowali się głównie rolnictwem, z czasem zaczęli hodować ryby - w tej dziedzinie wyspecjalizowali się przebywający tu w okresie międzywojennym Żydzi. W roku 1827 w Podlesiu mieszkało 196 osób, znajdowało się 28 domostw.

Powstanie styczniowe

Gdy wybuchło powstanie 1863 roku niektórzy z mieszkańców wsi po uprzednim zapoznaniu się z obsługa broni wzięli udział w nim udział. Po zakończeniu działań zbrojnych doszło do uwłaszczenia podlesian. Folwark, o którym wspomniano wcześniej dysponował w tym czasie 386 ha gruntów ornych - w jego obrębie znajdowały się cztery dworskie domy.

Szkoła podstawowa

Powstała w roku 1916, z braku lokalu mieszkańcy udostępniali na zajęcia swoje izby; budynek szkolny z prawdziwego zdarzenia wzniesiono dopiero w roku 1950.

Straż pożarna

Oddział ochotniczej straży pożarnej na terenie Podlesia powstała w roku 1928 z inicjatywy Michała Batorskiego, Władysława Profera i Józefa Łukasika.
Pracami oddziału kolejno kierowali: Władysław Profer, ks. Stefan Piklicki, Stanisław Łukasik, Stefan Jakosz, Aleksander Pająk. Funkcje naczelników oddziału pełnili: Michał Batorski, Jan Augustynek, Jan Batorski, Marian Skrok, Jan Krukowski, Alfred Krukowski.
W roku 1928 strażacy z Podlesia pobudowali pierwszą remizę - w roku 1970 następną; w 1965 roku otrzymali motopompę.

Okupacja

We wrześniu 1942 roku miejscowa ludność żydowska została wywieziona do Szczebrzeszyna, gdzie zginęła podczas masowych rozstrzeliwań szczebrzeszyńskich Żydów, albo (co nie jest do końca wyjaśnione) została przewieziona do obozu w Bełżcu.

Śpiewki ludowe

Zapisu piosenek ludowych śpiewanych podczas wesela:
1/ w domu pana młodego przed przyjazdem panny młodej,
2/ w domu panny młodej po przyjeździe pana młodego,
3/w czasie jazdy do kościoła,
4/w czasie powrotu z kościoła,
5/po powrocie z kościoła dokonała w 1959 roku Bronisław Lindert - teksty śpiewek podała mieszkanka Podlesia Dużego - Maria Szykuła licząca sobie wówczas 40 lat.
By przybliżyć "klimat" tych przyśpiewek cytuję fragmenty: tekst śpiewany w domu pana młodego przed wyjazdem do panny młodej -

Śtery kunie w stajni
Śtery pod jaworem
Śtery pojechało
Do dziwczyny z młodem...

Nieodzownym atrybutem każdego wesela był "kurowal".4 Jak podaje Bronisława Lindert w pod wpływem gwary ukraińskiej zanika w niektórych wyrazach używanych przez mieszkańców Podlesia charakterystyczne dla innych okolic mazurzenie.


Wszelkie prawa zastrzeżone.



Strona Główna Radecznica



1. A. Batorska. Podlesie Małe. Nasza gazeta. Miesięcznik Religijno - Kulturalny 2003 nr 2 s. 4- 5
2. U. Buśko. Podlesie Duże. Nasza Gazeta. Radecznica 2003 s. 7 - 9 (dalej Podlesie...)
3. R. Grzeszkiewicz. Fundacja Szkolna im. Zamoyskich. Liceum Ogólnokształcące im. Zamoyskich w Szczebrzeszynie. Biuletyn okolicznościowy 5 maja 1992 roku s. 2
4. korowal, jak mówiono w innych wioskach, np. w Czarnymstoku - "było to ciasto drożdżowe pieczone w specjalnej (okrągłej) blaszce w piecu chlebowym; przystrajano go cukierkami (landrynkami) i szparagusem albo gałązkami tuji, które wpinano w ciasto za pomocą szpileczek. Korowal podawano podczas oczepin, był to poczęstunek młodych dla weselnych gości. Relacja Marianny Smoter, pochodzącej z Czarnegostoku.