Stanisław Zybała. Początki Radecznicy



Najstarsze znaleziska geologiczne z obszaru Radecznicy pochodzą z około 55 mln lat p. n. e. i znajdują się w Muzeum Ziemi w Warszawie. Znacznie młodsze archeologicznie przechowywane są w Muzeum Archeologicznym, też w Warszawie. Są to narzędzia krzemienne pochodzenia wołyńskiego1 oraz ludzkie kości barwione ochrą z okresu kultury łużyckiej (od 1300 - 400 lat p. n e.).
W źródłach pisanych jako pierwsza nazwa naszej wsi pojawia się określenie "Rhodecznycza"2- gdy Mikołaj "odgęsił" w zapisach język z łaciny na polski, zaczęto pisać "Rodecznica". Długo to trwało, bo aż do okresu międzywojennego (1920 rok). Nie znaczy to, że zapisu Radecznica nie używano wcześniej. Tak pisano, często przemiennie - i Radecznica i Rodecznica; a nawet był okres, że pisano "Radocznica". Tak było w pisaniu, w mowie potocznej lud tej wsi mówił zawsze "Rydyśnica" i dziś jeszcze nie raz można usłyszeć takie wyrażenie.
Powstanie Rodecznicy czy Radecznicy na surowym korzeniu nie jest znane. Bierze ona swój początek jak cały nasz Glob z ery astralnej i przez całą Stratygrafię katula się między dziejami wszystkich er do obecnego Kenozoiku. W kulturze łużyckiej żyli tu ludzie, o czym świadczy znalezisko kostne barwione ochrą, pochodzące z grobu szkieletowego odkrytego w 1974 roku k. słupowej kapliczki Chrystusa Frasobliwego przy ulicy Bolesława Prusa. Znalezione narzędzia krzemienne też świadczą, że byli tu ludzie i coś nimi robili - jak nazywali to miejsce, nie wiadomo. Może miejsca od słowiańskiego boga Roda nazwali. A może od licznych tu źródeł, z ruska rodnikami zwanych nazwę nadali. No ale czego nie mówili Rodyśnica. Trudno dociec jak to było.
Janina Waśniewska (1903 - 1973)3 opowiadała mi, że Radecznicę jako Rodecznicę zakładali na nowym prawie (po starym, rodowym) osadnicy gdzieś z Kujaw lub Wielkopolski w XIV wieku. Znaczyli się herbem "Nałęcz" i przyszli tu z Kazimierzem Wielkim. Relacje swoje opierała Janina Waśniewska na rodzinnych przekazach.
W 1398 roku gdy tworzono parafię rzymsko katolicką w Mokremlipiu, Radecznica była już wsią zorganizowaną, a jej włodarz Tomko z Rodecznicy był współfundatorem kościoła w 1403 roku w Mokremlipiu. Po tym czasie wielość zapisów o Rodecznicy i Radecznicy pojawia się coraz częściej.
Radecznica, jakby jej nie nazwać jest ładnie położoną miejscowością na skraju Zachodniego Roztocza. W starożytności była znaczącym ośrodkiem administracyjnym i kultowym w obrządku pogańskim, co w przyszłości powtórzyło się w "państwie szczebrzeskim" Jana Zamoyskiego po 1593 roku. W "państwie szczebrzeskim" Rodecznica była obwodem administracyjnym tego grodu i jego wasalnym "przedmieściem". A gdy przyszły nowe wymogi państwotwórcze, została stolica pewnego obszaru, co w przyszłości zaowocowało [tym], że została gminą wielowioskową, a też siedziba zakonna gwardianatu bernardyńskiego z kościołem o [architektonicznych] cechach lubelskiego baroku.
Szkolnictwo początkowe w Radecznicy pojawiło się pod koniec XIX wieku, a średnie na początku XX. Językiem wykładowym w tych szkołach był język rosyjski do 1915 roku. Po tym czasie uczono tylko po polsku, a nawet w okresie 1939 - 1944.
Pierwszą mini monografią była praca pod tytułem "Radecznica". Trochę wiadomości o jej powstaniu zebrała i dziejach napisał Antoni Bartosz znad Wieprza w 1919 roku. Na obszerniejsze dzieło monograficzne o Radecznicy czekają nie tylko mieszkańcy tej starożytnej osady słowiańskiej, ale i okolicznych wsi.


Strona Główna Radecznica

Wszelkie prawa zastrzeżone.



1. zapewne chodzi tutaj o przedmioty wykazujące podobieństwo do znalezisk z grodu Wołyń k. Hrubieszowa [podkr. - RSG]
2. informacja znane jedynie z przekazów - nie znany dokument w którym tak określono Radecznicę
3. Janina Waśniewska, zubożała szlachcianka, córka ostatnich dzierżawców folwarku ordynackiego w Radecznicy. Była pierwszą kierowniczką Agencji Pocztowej w naszej wsi założonej w 1926 roku. Agencję założono w dworku Wiśniewskich. Później w lokalu zajmowanym przez pocztę miał swój sklep Symcha Adelman. W lipcu 1942 roku wzięła tutaj swój początek Spółdzielnia Spożywców / Konsumgenossenschaft "Przyszłość".