Strona Główna



STEFANIA KRUKOWSKA, JAN KRUKOWSKI, FELIKS CHADAM - ZESPÓŁ ŚPIEWACZY "ZABURZANKI"


Wstęp

Początki Zespołu Śpiewaczego "Zaburzanki" (grupa zaistniała pod nazwą "Chór śpiewaczek ludowych przy Kole Gospodyń Wiejskich") sięgają roku 1987. Kobiety z Koła Gospodyń Wiejskich w Zaburzu zorganizowały wówczas z okazji 60 lecia istnienia Kółka Rolniczego i 50 lecia istnienia Koła Gospodyń występ artystyczny, a dokładniej koncert piosenek ludowych śpiewanych w Zaburzu i okolicznych wsiach.
Ich pracą kierował współautor poniższego szkicu Jan Krukowski, który na łamach ówczesnej prasy tak wypowiadał się na temat tego artystycznego przedsięwzięcia: "zespół zrodził się z autentycznej potrzeby środowiska i miejscowych kobiet, które w ten sposób chciałyby się wychylić poza opłotki własnych gospodarstw i codziennej krzątaniny w domu. Na nasz jubileusz nie chcieliśmy zapraszać zespołu z sąsiedniego Mokregolipia, gdyż na zebraniach Koła Gospodyń Wiejskich postanowiliśmy powołać własny, a inicjatywa dojrzewała wśród miejscowych pań już od dawna... 1
Jak cenną była ta inicjatywa świadczy fakt istnienia zespołu do dziś (przy czym nadmienić trzeba, że zaburzańskie kobiety zarówno śpiewają, jak i prowadzą społeczno - kulturalną działalność w ramach istniejącego od 1927 roku Koła Gospodyń Wiejskich). Zmieniła się nazwa, brzmiąca obecnie bardziej swojsko, szybciej zapadająca w serce (zwłaszcza w serce rodowitych mieszkańców Zaburza), zmieniał się przez lata skład zespołu, ale duch pozostał ten sam. Dzisiejsze "Zaburzanki" jeszcze bardziej niż ich poprzedniczki rozsławiają imię swojej wioski nie tylko w najbliższym regionie, kraju, znane są także za granicą. Nie marzyły o takiej promocji zaburzańskie kobiety przed 25 laty, gdy zapragnęły zrobić coś dla siebie, dla swojej miejscowości, kiedy odważyły się po raz pierwszy wystąpić przed zgromadzoną licznie publicznością.
Poniższy tekst autorstwa zaburzańskich społeczników (bo wieś Zaburze z pracy społecznej słynie) Stefanii Krukowskiej, Jana Krukowskiego i Feliksa Chadama przybliża działalność zespołu, którego sukcesy i osiągnięcia są przedmiotem dumy dla wioski, wspaniałą wizytówką naszego (radecznickiego) regionu, a jednocześnie historią prostych wiejskich kobiet, które swoją miłość, przywiązanie do małej, jedynej w swoim rodzaju Ojczyzny wyrażają w pieśniach.

Regina Smoter Grzeszkiewicz

Zanim powstał Zespół

Zanim powstał znany dziś na Zamojszczyźnie i nieco dalej Zespół Śpiewaczy "Zaburzanki" w naszej miejscowości zaistniało Koło Gospodyń Wiejskich, które założone zostało jeszcze w okresie międzywojennym (1927 rok) z inicjatywy Marii Krukowskiej, Anny Rudnickiej, Marii Ferenc, Katarzyny Buczek i Franciszki Flak, a tak naprawdę to chyba nasi zaburzańscy chłopcy maczali w tym przedsięwzięciu paluszki, bowiem skoro istniało od 1917 roku Kółko Rolnicze, wypadało aby zaburzańskie gospodynie także zajęły się obok swoich mężów, ojców i... chłopaków działalnością społeczną. Istnienie Koła przerwał wybuch II wojny światowej, jego poczynania wznowione zostały dopiero po wyzwoleniu. W latach 50 - 60 ubiegłego wieku dały się poznać ze swej społecznej działalności: Stanisława Krukowska, Marianna Ferenc, Aniela Krukowska, Agnieszka Cichoń, Katarzyna Dziwota. W roku 1969 obowiązki przewodniczącej Kola przejęła Bronisława Hanaka, pełniąc jednocześnie funkcję zastępcy prezesa Kółka Rolniczego. Zaburzańskie kobiety zaczęły podnosić swoje kwalifikacje (głównie natury kulinarno - gospodarskiej) uczestnicząc w rożnego rodzaju kursach i szkoleniach:

1972 - Kurs Masarski
1974 - Kurs Pieczenia .
1975 - Wystawa dorobku i umiejętności członkiń Koła w zakresie robót ręcznych i kulinarnych.
1976 - Kurs Kroju i Szycia.
1977 - Kurs Cukierniczy; udział przy budowie szosy w Zaburzu.
1978 - Udział w audycji radiowej "Podwieczorek przy mikrofonie".
1979 - utworzenie Wieczorowej Szkoły Przysposobienia Rolniczego w połączeniu z Kursem Kulinarnym; Wycieczka do specjalistycznych gospodarstw rolnych na terenie powiatu tomaszowskiego; Wycieczka do Instytutu Doświadczalnego w Końskiej Woli /Końskowoli?
1980 - Współzawodnictwo w konkursie na większa ilość mleka wysokiej jakości.
1981 - Bronisława Hanaka została wytypowana na Zjazd Gminnych Kółek i Organizacji Rolniczych [w Zamościu?].
25 sierpnia 1991 roku zaburzańskie gospodynie wspólnie z jednostką ochotniczej straży pożarnej i młodzieżą zrzeszoną w Związku Młodzieży wiejskiej zorganizowały z okazji "Dni Miejscowości" (połączonych z Gminnymi Dożynkami, obchodzonymi w Zaburzu) " Spotkanie z kulturą". Na program uroczystości złożyły się: występ "Zaburzanek" (w składzie 15 osób), występ kapeli także działającej przy Kole Gospodyń, występ zespołu tanecznego lokalnej organizacji Związku Młodzieży Wiejskiej, wystawy fotograficzne, na których zaprezentowano: "Dziecko w fotografii" , "Młodzież okresu międzywojennego", "Ach co to był za ślub", wystawa prezentująca wyposażenie i urządzenie dawnej izby wiejskiej, pokaz rękodzieł artystycznych miejscowych twórców ludowych, wystawa kwiatów doniczkowych i ogrodowych, prezentacja (połączona z degustacją) ciast pieczonych dawniej (korowal weselny, szczodraki, podpłomyk, razowiec) oraz ciast pieczonych współcześnie.

Pierwsze kroki

Zespół ludowych śpiewaczek w Zaburzu zorganizowany został przy wspomnianym powyżej Kole Gospodyń Wiejskich w 1985 roku. Obowiązki kierownika chóru, jak wtedy mówiono pełnił Jan Krukowski, a w grupie śpiewających kobiet znalazły się następujące osoby: Pieczykolan Maria, Kurek Adolfina, Kurek Aniela, Kurek Helena żona Mariana, Kurek Justyna, Osman Janina, Cichoń Stefania, Ferenc Stanisława, Kurek Helena żona Adolfa, Hanaka Czesława, Krukowska Helena, Magdziarz Maria, Kołtun Helena, Kołtun Maria, Komornik Emilia, Buczek Helena, Walczak Zenobia, Łapińska, Elżbieta, Chadam Bożena, Krukowska Luczyna, Juśkiewicz Maria, Kusaj Wiesława, Kusaj Jan, Kurek Maria, Chadam Stefania, Chadam Eugeniusz.
Pierwszy występ odbył się w październiku 1987 roku, obowiązki przewodniczącej Koła Gospodyń przejęła Stefania Krukowska, która z właściwą sobie energią przystąpiła do pracy zachęcając pozostające dotąd tylko na sporządzonej liście kobiety do twórczej działalności. Okazją ku temu była przypadająca w tym roku 60 rocznica powstania Kółka Rolniczego oraz 50 rocznica istnienia Koła Gospodyń Wiejskich. Społeczna działalność mieszkańców Zaburza została doceniona przez ówczesne władze wojewódzkie: członkowie Kółka Rolniczego zostali uhonorowani zbiorową odznaką "Za Zasługi dla Kółek Rolniczych" nadaną przez Zarząd Krajowy Kółek i Organizacji Rolniczych. Kobiety z Koła Gospodyń otrzymały także zbiorowe odznaczenie "Za Zasługi dla Województwa Zamojskiego" przyznane przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Zamościu. Zaburzański chór po raz pierwszy uświetnił obydwie uroczystości, wzbudzając ogólny zachwyt zgromadzonej licznie publiczności. Prawdopodobnie też wtedy przyjęliśmy (bo w naszym gronie był jeden pan - Eugeniusz Chadam) nazwę "Zaburzanki".

"Zaburzanki" zaczynają śpiewać

Kolejny występ organizują "Zaburzanki" wspólnie z sołtysem Zaburza - Stefanem Chadamem. Ma on uświetnić obchody Dnia Seniora. Kobiety zachęcone pierwszym (wspomnianym powyżej) występem czują się pewniej przed publicznością. Przygotowują nawet sobie na te chwilę odpowiedni ubiór: różowe bluzki i szaro - różowe spódnice. W uroczystości biorą udział mieszkańcy Zaburza w wieku powyżej 70 lat. "Zaburzanki" zaczynają śpiewać, można tak chyba określić ich dalsze poczynania. W maju 1988 roku występują podczas uroczystości pierwszomajowych, maszerują nawet od kościoła do szkoły w Radecznicy. Był to pamiętny dzień 1 maja - ostatni dzień świętowania w naszym polskim kalendarzu politycznych uroczystości.
Pod koniec maja Zespół po raz pierwszy wyjeżdża do Tomaszowa na Przegląd Regionalnych Zespołów Śpiewaczych. Udział w Przeglądzie zaakcentowały "Zaburzanki" repertuarem lokalnych pieśni dożynkowych, pojawiły się motywy regionalne. Zostały wysoko ocenione, a jedną z nich - Stefanię Chadam wytypowano na Krajowy Przegląd Śpiewaków Ludowych w Kazimierzu.
Kierownik Zespołu, Jan Krukowski zabiega u władz gminnych o pozwolenie zorganizowania Gminnych Dożynek w Zaburzu; po raz ostatni gminne dożynki organizowane były jeszcze w 1964 roku. Tak długa przerwa wymagała od gospodarzy dobrej organizacji, a przede wszystkim ciekawych pomysłów co do części artystycznej tradycyjnie uświetniającej tego rodzaju uroczystości. Dożynki odbyły się, swój udział miały w nich także "Zaburzanki".
Zespół powoli staje się znany w okolicy. Nic dziwnego, że otrzymuje zaproszenie na Eliminacje Rejonowe IV Wojewódzkiego Przeglądu Zespołów Śpiewaczych Kół Gospodyń Wiejskich. Do Szczebrzeszyna, gdzie zorganizowano przegląd jedzie około 20 kobiet z Zaburza.
Miasto roi się od zespołów ludowych, jest tam niepokonany zespół z Krasnobrodu, Nowozionki i wiele wiele innych z całego województw lubelskiego. Z sąsiadki to już nie zespół ludowy a wspaniały chór. dyryguje nim Wanda Łejbos, specjalistka od muzyki. Wszystko przygotowane na piątkę, tylko "Zaburzanki" ciche, potulne, skurczone w sobie. Obolałe ze strachu i tremy wkraczają na publiczna scenę i... krach. "Z kościelnej wieży" nie mogą zacząć, dobija ich trema, "Leszczyna" poszła trochę lepiej i ta ostatnia tyle, o ile. Po dyplom nie było komu iść odebrać... To były początki niepowodzeń. "Zaburzanki" dostały jedynie dyplom uznania. Niby nic, ale zawsze coś na początek... Jeszcze się dało namówić Jana Krukowskiego by kierował zespołem, ale na krotko. Złożony choroba zmarł 2 marca 1991 roku.

Wzloty i upadki

Dyrygentem został Henryk Maciąg, akordeonista i wielki znawca muzyki . zespół się ożywił, odeszło kilka pań, zostało 16. Częste próby, dokładne prowadzenie doprowadziły do wielkiego rozkwitu zespołu.
Kierownik zaczął tworzyć kapelę. Przeszli do niej nie lada muzycy: Stanisław Wypych, Andrzejek Batorski, Alfred Bartnik, Józef Jabłoński, Henryk Hadam, Józef Odrzywolski, Stanisław Hołota, Gienek Hadam, a wtedy nad "Zaburzanki" nie ma równych! na każdym przeglądzie są postrachem dla innych zespołów. Niektóre zespoły, jak wchodzą "Zaburzanki" nie chcą występować, czuja się tak zagrożone jak my w Szczebrzeszynie. Sypią się pierwsze miejsca. Wójt gminy Gabriel Gąbka przeznacza środki pieniężne na zakup ubrań, butów. Kapela przyjmuje "męską" odmianę nazwy Zaburze - "Zaburzanie". W czerwcu 1993 roku nasi chłopcy biorą udział w I Zlocie Kapel Podwórkowych i Ludowych w Biłgoraju. Na razie są bez nagrody, ale zostają zauważeni. To tak na dobry początek.

osiągnięcia Zespołu Śpiewaczego "Zaburzanki"
1988 - Eliminacje Rejonowe III Wojewódzkiego Przeglądu Zespołów Śpiewaczych Koła Gospodyń Wiejskich (Szczebrzeszyn) - Dyplom za udział
29. V. 1988 - XXII Ogólnopolski Festiwal Kapel i Śpiewaków Ludowych "Kazimierz "88" (Kazimierz Dolny) - Dyplom za udział
15. II. 1992 - Eliminacje Rejonowe V Wojewódzkiego Przeglądu Zespołów Śpiewaczych (Stary Zamość) - Dyplom za udział w Eliminacjach
8. III. 1992 - V Wojewódzki Przegląd Zespołów Śpiewaczych (Zamość) - Wyróżnienie
15. V. 2004 - Eliminacje Rejonowe V Wojewódzkiego Przeglądu Zespołów Śpiewaczych (Zaburze) - Podziękowanie od wspólnoty wsi Zaburze (dla Koła Gospodyń) za dotychczasową działalność
2006 - Koncert Pieśni i Muzyki Religijnej Powiatu Zamojskiego (VII Zamojskie Dni Folkloru) - Zwierzyniec. Podziękowanie Starosty Zamojskiego za udział w Koncercie
2007 - VIII Zamojskie Dni Folkloru (Zwierzyniec) - Podziękowanie Starosty Zamojskiego za udział w w obchodach Dni Folkloru.
2008 - Konkurs na Wieniec Dożynkowy (X Powiatowe Dożynki) - Nielisz. Wyróżnienie.
2009 - X Zamojskie Dni Folkloru (Zamość) - Podziękowanie Starosty Zamojskiego za udział w w obchodach Dni Folkloru.

"Zaburzanki" uświetniają lokalne uroczystości patriotyczne, jak 50 rocznica obchodów Święta Ludowego 2 w lesie zaburskim, dożynki, uroczystości o charakterze religijnym, jak słynne spotkanie przy opłatku zorganizowane 18 grudnia 1944 roku przez Koło Gospodyń Wiejskich w Zaburzu i Ochotnicza Straż Pożarną, które uświetnili przedstawiciele władz centralnych, wojewódzkich i gminnych: Lesław Podkański, minister współpracy z zagranicą, Feliks Dela, komendant Państwowej Straży Pożarnej, Stanisław Raczkowski, poseł Ziemi Zamojskiej Polskiego Stronnictwa Ludowego, Edward Wisz, komendant Wojewódzkiej Straży Pożarnej w Zamościu, Roman Popajewski, zastępca komendanta Powiatowej Straży Pożarnej w Zamościu, ks. Józef Zwolak, kapelan wojewódzki w Zamościu, Stanisław Wiesław Chmielowiec, prezes Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego, Gabriel Gąbka, wójt gminy Radecznica, Jerzy Józef Kondrat, przewodniczący Rady Gminnej Radecznica, ks. Henryk Stec, proboszcz parafii Mokrelipie, Aleksander Harkot, delegat Sejmiku Samorządu Rady Gminnej Radecznica, Jan Maciąg, zastępca przewodniczącego Rady Gminy Radecznica, Stanisław Smarkala, dyrektor szkoły podstawowej w Zaburzu .
I tak trwa parę dobrych lat. Wykrusza się kapela, ubywa członkiń w zespole. Gaśnie zapał w działalności Koła Gospodyń, choć przewodnicząca dwoi się i troi trudno wrócić na piedestał. Umiera dyrygent zespołu Henryk Maciąg, pałeczkę przejmuje pan Bartnik. Zespół jest tak osłabiony, że i znawcy muzyki, jakim jest pan Alfred Bartnik trudno skleić, ale wszystko powoli. Krok po kroku jest coraz lepiej. Powolutku wychodzimy na prostą. Zespół znów nabiera rumieńców. Bierze udział w rożnych uroczystościach, m. in. 13 września wyjeżdżamy na dożynki do Krasnobrodu. Powiększa się jego skład, coraz więcej kobiet pragnie śpiewać.
Jest kapela, którą tworzą: Bartnik Alfred, Jabłoński Józef, Zybała Edward, Chołota Stanisław. 15 maja 1999 roku Zespół "Zaburzanki" zostaje zaproszony wraz z kapelą przez niemiecka grupę gości (którzy przebywali na Zamojszczyźnie) do Schwäbish Hall na Festyn Rolniczo - Kulturalny. 21 sierpnia 2011 roku 2011 "Zaburzanki" w składzie 17 osób uświetniły swoim występem zorganizowany po raz pierwszy na terenie gminy Radecznica "Dzień Folkloru", który odbył się w Zaburzu. 3 Uczestniczyły także w Festiwalu Pieśni Maryjnej w Górecku Kościelnym.
19 kwietnia 2012 roku zaproszono cały Zespół do udział w konferencji podsumuwującej realizację współpracy Lokalnej Grupy działania "Ziemia Zamojska" z Lokalna Grupa Działania "Dolina Wieprza i Poru", która zorganizowano w Kawęczynku k. Szczebrzeszyna. Na temat ich występu znalazła się notatka w Kronice Tygodnia Zamość: "Piękno, rytmika, swojskość i wielka bliskość drzemiąca w starych pieśniach i przyśpiewkach ludowych wprowadziła wszystkich zebranych w zachwyt i doskonały nastrój...". 4

"Zaburzanki" dzisiaj

To grupa oddanych całym sercem śpiewaniu kobiet z Zaburza i okolicznych wsi w rożnym wieku, które pragną ocalić od zapomnienia piosenki śpiewane przez ich mamy i babcie, przez ich poprzedniczki (bo skład zespołu zmieniał się przez lata). Towarzyszy im kilkuosobowa kapela, z która współpraca układa się bardzo dobrze.

najstarszy skład "Zaburzanek"
Pieczykolan Maria
Kurek Adolfina
Kurek Aniela
Kurek Helena żona Mariana
Kurek Justyna
Osman Janina
Komornik Emilia
Buczek Helena
Walczak Zenobia
Łapińska Elżbieta
Chadam Bożena
Juskiewicz Maria
Kusaj Wiesława
Kusaj Jan
Kurek Maria
Chadam Stefania
Chadam Eugeniusz

skład zespołu " Zaburzanki w roku 2012
Chanaka Czesława
Cichoń Stefania
Osman Janina
Krawiec Lucyna
Odrzywolska Helena
Kołtun Maria
Kołtun Helena
Magdziarz Maria
Walczak Zenobia
Łapińska Elżbieta
Wyłupek Stanisław
Wyłupek Feliksa
Kurek Maria
Buczek Helena
Chadam Bożena
Juskiewicz Maria
Kusaj Wiesława
Kusaj Jan
Chadam Stefania
Chadam Eugeniusz

najstarszy skład kapeli
Krukowski Jan
Batorski Andrzej
Babiuch Marian
Zybała Edward
Wypych Stanisław
Skrok Zbigniew
Chołota Stanisław
Chadam Henryk
Jabłoński Józef
Odrzywolski Józef
Bartnik Edward
Maciąg Henryk

obecny skład kapeli
Krukowski Stanisław (akordeon)
Krukowska Stanisława (tamburyn)
Wyłupek Stanisław (bęben)

Dyrygentem Zespołu jest Stanisław Krukowski, znany, jak cała rodzina Krukowskich z pracy społecznej na rzecz swojej miejscowości - to jego staraniem istnieje w Zaburzu Muzeum Wiejskie, wspólnie z synem Grzegorzem prowadzi stronę internetowa o miejscowości Zaburze. Na tamburynie gra żona Stanisława Krukowskiego - Stanisława Krukowska, bęben to specjalność Stanisława Wyłupka.




Strona Główna Publikacje

Wszelkie prawa zastrzeżone.



1. Wł. Koczot. Śpiewaczki z Zaburza. Zielony Sztandar, 1987 rok
2. Święto zostało zorganizowane 28 maja 1944 roku przez konspiratorów Ruchu Oporu z udziałem żołnierzy Batalionów Chłopskich i Armii Krajowej, okolicznej ludności i zaproszonych gości, m. in. dr Zygmunta Klukowskiego ze Szczebrzeszyna. Mszę odprawiał kapelan 9 p.p AK O. Wacław Płonka, radecznicki Bernardyn, ps. "Czarny".
3. Kronika Tygodnia Zamość 2011, nr 35, s. 17
4. Skarby przyrody i kultury, Kronika Tygodnia Zamość z dnia 24 kwietnia 2012 r, nr. 17 (1061), s. 14