Strona Główna



STEMPEL   AWIZO

STANISŁAW ZYBAŁA - POCZTA W RADECZNICY 


Pewnego lipcowego dnia 1973 roku, być może 18 do biblioteki zgłosiła się wycieczka której przewodnikiem był January Strwiąż.
Uczestnicy wycieczki poprosili mnie o udzielenie im nieco wiadomości o przeszłości poczty w Radecznicy. Nic konkretnego nie miałem w tej sprawie pod ręką i byłbym kwerendę o pocztownictwie nie załatwioną zostawił, ale z pomocą przyszło mi jubileuszowe opracowanie p. t. "400 LAT POCZTY POLSKIEJ" /1558 - 1958/.
Pozostawiłem zebranych nad książką, życząc im przyjemnej i ciekawej lektury, a sam uczyniłem sobie w międzyczasie wędrówkę po Radecznicy, śladami tutecznego pocztwonictwa.
Odchodząc w rajd po Radecznicy rzekłem do zobaczenia za kilka dni na następnych stronach po zebraniu materiałów mówionych, pisanych, fotograficznych i innych dotyczących rozbudowanego gospodarstwa Prospera Prowany.

***

Rozmieszczenie poczt w Guberni Lubelskiej w roku 1870 w miejscowościach poniżej powiatu: Bełżyce, Piaski, Jastów, Łeczna, Urzędów, Rachów, Comęciska, Zwierzyniec /kierownik poczty Roman Twornicki/, Szczebrzeszyn /kierownik poczty I. Tokarski/, Krynice, Dołhobyczów, Tyszowce, Żółkiewka, Wojsławice, Zaklików, Kraśnik, Frampol /kierownik poczty Andrzej Brzuz/, Krzeszów, Tarnogród, Rejowiec, Dubienka,Siedliszcze, Kazimierz, Opole, Kurów, Żyżyn, Moszczanka, Driszczew - wykaz i opracowanie sporządziłem na podstawie materiałów zebranych w Radecznicy, ... i oto wędrówka moja dobiegła końca. Co zebrałem i usłyszałem pozostawiam.
Radecznica, wieś, w roku 1564 w powiecie krasnostawskim. Należała do: Godlewskich, biskupa Mikołaja Świrskiego , zakonników Bernardynów, Ordynacji Zamojskiej - po uwłaszczeniu w roku 1864 - włościańska.
Najstarsza przynależnośćpocztowa Radecznicy w tutejszym środowisku nieznana. Być może pocztowo należała Radecznica do Frampola tak, jak Gorajec.1
Miejscowe znaleziska pisane potwierdzają fakt, że Radecznica w roku należała terytorialnie do poczty w Szczebrzeszynie i że stan ten trwał do 30 września 1926 roku. Fakt zmiany przynależności pocztowej Radecznicy nastąpił 1 października 1926 roku. W dniu tym ustanowiono w Radecznicy agencję pocztowa. Stop. Byłbym już prawie skończył wycieczkę, bo ograniczyłem się tylko do zapisów i innych znaków, a słowa mówione, które czasem usłyszałem omal nie puściłem w zapomnienie.
Oto co powiedzieli niektórzy radeczniczanie: w dawnych czasach, gdy w Radecznicy był tylko folwark, klasztor i karczma przesyłki pocztowe przewoził pan ze dworu i w miarę zaszłości oddawał adresatom.
Po powstaniu urzędu gminy w Radecznicy w roku 1864 władze administracyjne w swojej działalności ustanowiły w gminie posłańca pocztowego, który przesyłki pocztowe odnosił do Szczebrzeszyna i przynosił nadeszłe do Radecznicy. Stanowisko takiego posłańca utrzymało się w Radecznicy do 30 września 1926 roku .
Gminny posłaniec pocztowy za swoją pracę pobierał budżetu gminy wynagrodzenie roczne lub miesięczne. Wynagrodzenie takie było różnej wysokości - płacono według wydarzeń historycznych; w rublach, koronach, markach i złotych. W roku 1916 posłaniec pocztowy otrzymywał 20 koron miesięcznie. W roku 1917 360 rubli rocznie. W roku 1920 - 1500 koron rocznie. Nadeszłe przesyłki pocztowe posłaniec przynosił gminy. Przesyłki te nie wszystkie adresowane były do urzędu - część przesyłek była dla mieszkańców żyjących na terytorium gminy. Korespondencję dla ludności z poszczególnych wsi wójt rozdawał sołtysom, a sołtysi doręczali ją adresatom.
Podobnie przedstawiała się sprawa wysyłki listów poza obręb gminy. Sołtysi zbierali list od ludności i pobierali należność za opłatę wysyłki. Zebraną korespondencję dostarczali do gminy, a gmina posłańcem wysyłała do poczty w Szczebrzeszynie. Wielu z pośród ludności przynosiło listy bezpośrednio do posłańca, lub też odbierało od niego z domu.

Z powyższego wnioskować można, że urząd pocztowy w Radecznicy przed rokiem 1926 utajony był w gminie i gminnym posłańcu pocztowym. A więc poczta w Radecznicy powstałaby w roku 1864 wraz z urzędem gminy. Rok 1926 rozdzielił tylko pocztownictwo od administracji. Po słownych wywodach czasem wspartych dokumentem należy wrócić znów do agencji pocztowej, która według Kroniki Poczty w Radecznicy istnieje od 1. X. 1926 r.
O ustanowieni poczty w Radecznicy czyniono wysiłki jeszcze przed I wojna światowa. Czyniono też i później, ale bezskutecznie. Z projektem ustanowienia poczty w Radecznicy niektórzy członkowie rady gminnej wystąpili na zebraniu gminnym w dniu 31 stycznia 1920 roku r. . W zachowanym protokóle z tego zebrania wyczytać m. in. można Działo się dnia 31 stycznia 1920 r. Wójt Gminy Radecznica Antoni Dumała zwołał na mocy § 14, 15, 16, 17 i 18 art. wg. Gm. Kr. Pol. 1864 r. Zebranie gminne na które z ogólnej liczby 3000 głosów, stawiło się na zebranie 1675 mających prawo głosu na zebraniu gminnym, któremu przedstawił ... ustanowienie poczty w Radecznicy... Po przeprowadzeniu ogólnej dyskusji przez ogół zebranych... zebranie gminne uchwaliło...
I/ Płaca posłańca pocztowego 1500 koron
VII/ Na ustanowienie poczty w Radecznicy zebranie gminne nie zgodziło się.
Wójt gminy Dumała. Pisarz gminy Krukowski .
I tak oto sprawa radecznickiej poczty upadła, ale nie śmiertelnie. Ideę założenia poczty w Radecznicy wskrzesił w roku 1926 Jan Kłodnicki - wójt gminy Radecznica następca po antonim Dumale i Józefie Łapińskim. Z inicjatywy Jana kłodnickiego i przy jego zabiegach poczta w Radecznicy powstała - zebranie gminne tym razem na "na ustanowienie poczty zgodziło się". 1 października 1926 roku mógł być wreszcie dokonany pierwszy odcisk stempla pocztowego w którym odczytano treść 1. X. 1926 Radecznica

***

Wszystko ja tu piszę o poczcie a nic o ludziach poczty. Nie piszę dla tego, że nie chce mi się dublować Kroniki Pocztowej. Wspomnę tylko, że pierwszym kierownikiem poczty w Radecznicy był Leon Płocharz, listonoszem zaś Jan Batorski przesyłki donosił lub dowoził do i ze Szczebrzeszyna Władysław Płocharz
Z wędrówki mojej dowiedzieliśmy się różnych rzeczy o miejscu, które zwie się Radecznica. Na zakończenie zaś dodam jeszcze, że linie telefoniczną do Radecznicy zbudowano w roku 1928. 1 lipca tamtego roku oddano ją do użytku. Pierwszymi abonentami telefonicznymi były: gmina i klasztor.
Do dobrze zorganizowanej poczty wtargnęła II wojna światowa. 13 września 1939 roku Niemcy wkroczyli do Radecznicy i zapoczątkowali cały niepomyślnych zdarzeń. Najpierw zdemontowali centralę telefoniczna, następnie przystąpili do aresztowań radecznickich pocztowców. Później znów uruchomili urządzenia pocztowe. Słowem praca poczty stała się kulejąca.
16 lutego 1944 roku partyzanci radzieccy rozbili urządzenia pocztowe, co wpłynęło niekorzystnie na pracę poczty. Po ustaniu działań wojennych i ustabilizowaniu się życia społeczno - politycznego i ekonomicznego we wsi poczta znów wznowiła działalność. Praca poczty do jesieni 1946 roku ograniczała się tylko do obrotu przesyłkowego. W dziale telekomunikacji była nieczynna. Przyczyną tego niedomagania było zniszczenie linii telefonicznej Radecznica - Szczebrzeszyn w okresie jesienno zimowym 1944/1945. Po odbudowie linii telefonicznej jesienią 1946 roku praca poczty stała się pełnosprawną.
Rejonem działalności poczty w roku 1950 były wsie: Trzęsiny, Wólka Czarnostocka, Czarnystok, Gorajec Starawieś, Gorajec zagroble, Gorajec Zastawie, Dzielce, Podborcze, Chłopków, Zaburze, Latyczyn, Mokrelipie, Sułowiec, Tworyczów, Kitów, Gruszka Zaporska, Zakłodzie, Gaj Gruszczański, Zaporze, część Wólki Czernięcińskiej, Podlesie Duże, Podlesie Małe, Radecznica.
Po powstaniu poczt w Gorajcu, Zaburzu i Sąsiadce, rejon radecznicki zmniejszył się i dziś obejmuje wsie: Latyczyn, Radecznica, Gaj Gruszczański, Zakłodzie, Gruszka Zaporska, Zaporze, Podlesie Duże i Małe.

***

W roku1957 po zbudowaniu do Radecznicy szosy i uruchomieniu komunikacji samochodowej pocztową przesyłkę transportuje się samochodami. Do czasu [uruchomienia] komunikacji samochodowej wszelki pocztalia dowoziło się furmanką lub nosiło na ludzkich plecach. Od 1 lipca 1973 poczta w Radecznicy czyni usługi telekomunikacyjne cala dobę; pracuje tu 8 osób, w tym 3 listonoszy. Poczta ma 2 emerytów: Stanisław Batorski i Gąbka Władysław Począwszy od dnia 1 listopada 1997 roku Urząd Pocztowy w Radecznicy rozpoczął prace w nowym pomieszczeniu budynku Urzędu Gminy Radecznica. Lokal i urządzenia poczty są bardzo nowoczesne; pracownicy ubrani służbowo wg. Regulaminu. Ogrzewanie wnętrza poczty centralnie olejowe. Łączność telefoniczna z krajem i światem automatyczna - siedmiocyfrowa, 6818120. Urządzono 3 rozmównice telefoniczne automatyczne na karty magnetyczne ; rozmieszczone są: w szpitalu państwowym, centrali handlowej Gminnej Spółdzielni, w urzędzie Pocztowym.
Budynek wielofunkcyjny, w którymulokowano pocztę położony jest na wzniesieniu północnym , na dawnym placu Sądu Gminnego (wg ukazu carskiego z 1864 roku). Jego lokalizacji dokonał w w roku 1990 ówczesny wójt gminy - Józef Kondrat. Obecnym wójtem gminy (stan na rok 1973) jest Marian Musialik, krewny po mieczu Jana Kłodnickiego, którego staraniem w roku 1926 zaczęła się w Radecznicy dziejba pocztowa. Jan kłodnicki jest dziadkiem Józefa Kłodnickiego od którego do nowej siedziby przeszedł U P. Kierownikem (stan na rok 1973) urzędu Pocztwego w Radecznicy jest pani Krystyna Walczak.




Strona Główna Publikacje

Wszelkie prawa zastrzeżone.



1. M. Czernik - autor pracy " Poczta Królestwa Polskiego w latach 1815 - 1851. Organizacja i dokumentacja działalności" (Wrocław 1987) podaje klasyfikację i nazewnictwo placówek pocztowych dzieląc je na dwie kategorie: urzędy pocztowe zwane zamiennie pocztamtami i stacje pocztowe podległe urzędom w sprawach pocztowych.