A B C D G H JK L Ł M O P
R S Ś T W Z Ż
B

Bartnik Stanisław

Mieszkaniec Podborcza, wychowanek Kolegium Serafickiego OO. Bernardynów w Radecznicy; podczas okupacji przechowywał część zbiorów z Biblioteki Kolegiackiej.1

Batorski (...)

Mieszkaniec Podborcza, żołnierz kampanii wrześniowej 1939 roku, rozstrzelany w październiku tegoż roku za posiadanie broni.2

MELCHIOR BATORSKI

Batorski Melchior, ps. "Zemsta"

(2 stycznia 1920 Radecznica - 28 stycznia 2011 Dąbrowa Rzeczycka). Uzyskał wykształcenie średnie ogólnokształcące. Z chwilą wybuchu II wojny światowej zgłosił się na ochotnika do 9 pułku piechoty legionowej w Zamościu. Nie wziął jednak udziału w walkach. Przez dwa tygodnie przebywał w zamojskich koszarach, po czym powrócił do domu. W październiku 1939 roku został przyjęty przez por. Henryka Waśniewskiego do tajnej organizacji Służba Zwycięstwu Polski. Jednym z jej zadań było zbieranie, konserwacja i magazynowanie broni oraz amunicji powrześniowej. Dnia 6 stycznia 1940 roku został zaprzysiężony i przyjęty w szeregi Związku Walki Zbrojnej przez komendanta rejonu por. H. Waśniewskiego ps. "Miły". Został dowódcą drużyny w pierwszym plutonie w Radecznicy. W tym czasie celem organizacji oprócz likwidacji wszelkiego rodzaju agentów gestapo, była likwidacja złodziejstwa i bandytyzmu.
Melchior Batorski wszedł z drużyną do Oddziału Dywersyjnego "Podkowy" - Tadeusza Kuncewicza. Służąc w jego szeregach, był uczestnikiem wielu akcji wymierzonych przeciwko niemieckiemu okupantowi. Brał udział w obronie ludności Zamojszczyzny. Wziął udział w akcji wysadzenia mostu w Ruskich Piaskach, służąc w grupie szturmowej, której zadaniem było przygotowanie terenu pod akcję wysadzenia mostu. W tym czasie był dowódcą drużyny szturmowej. W lipcu 1943 roku został oddelegowany do Radecznicy gdzie w tamtejszym klasztorze prowadził kuchnię żołnierską, piekarnię, w których zaopatrują się różne oddziały Armii Krajowej, obozy szkoleniowe kursów podoficerów i podchorążych oraz obsługi "Piatów". Miał do dyspozycji 18 żołnierzy i 3 pary koni. Dowodził tą placówką do "Burzy". W tym, czasie spotkał późniejszą swoją żonę (ślub wzięli w czasie operacji "Burza" 22 lipca 1944 roku) . Podczas operacji "Burza" bierze udział w akcji, w czasie której dowodzi oddziałem, zdobywa niemiecki samochód pancerny i bierze do niewoli 6 żołnierzy. Niespełna kilka dni później zostaje ciężko ranny.
Za udział w akcji otrzymuje od "Podkowy" Krzyż Walecznych i zostaje awansowany do stopnia podporucznika. Leczył się w Radecznicy, obawiając się aresztowania przez nowe komunistyczne władze, z żoną przenosi się do Izbicy, gdzie został skierowany rozkazem, aby kierować zespołem zakładów spożywczych, składających się z piekarni i masarni. Ma za zadanie w dalszym ciągu zaopatrywać oddziały partyzanckie, po rozwiązaniu Armii Krajowej oddziały Ruchu Oporu Armii Krajowej a później Wolności i Niezawisłości. Tę działalność prowadzi do początku 1946 roku. Powraca do Radecznicy, gdzie podejmuje prace na miejscowej poczcie jako praktykant.
W 1953 roku powstałaorganizacja Armia Wolnej Europy. Celem której było przygotowanie kadr do walki z sowieckim okupantem na wypadek wojny, oraz prowadzenie wywiadu i pracy propagandowej przeciwko czynnikom komunistycznym. Łączność ze sztabem głównym AWE utrzymywana była za pośrednictwem skrzynek kontaktowych , do których przychodziła korespondencja służbowa zaszyfrowana przy pomocy tzw. "okienek". Wiadomości do ogniw przekazywane były tekstem otwartym na piśmie; taka skrzynka kontaktowa istniała terenie Radecznicy.
Udzielając się w AWE porucznik Melchior Batorski powołał grupę organizacyjną w Rakowie, zwerbował również do pracy w organizacji Stanisława Brachę z Radecznicy, naczelnika miejscowego Urzędu Pocztowego. Za działalność we wspomnianej organizacji Melchior Batorski został aresztowany w 1960 roku, a organizacja ostatecznie została rozbita w roku następnym. W czasie procesu, w którym sądzono 30 członków Armii Wolna Europa, por. Batorski skazany zostaje na dożywotnie więzienie, po apelacji, wyrok zmniejszono do 15 lat więzienia. Ostatecznie w więzieniu przebywał w latach 1960 -1963. Jeszcze w okresie Polski Ludowej podejmował kroki, aby zostać przyjęty do Związku Bojowników o Wolność i Demokrację. Dopiero po roku 1989 roku, kiedy to powstał Światowy Związek Armii Krajowej został jego członkiem i dział w nim do końca swoich dni.
Melchior Batorski brał czynny udział w działalności Związku, oddając się pracy z młodzieżą, m. in 10 listopada 2010 roku spotkał się z młodzieżą w auli Centrum Edukacji Zawodowej w Stalowej Woli gdzie odbyła się uroczystość upamiętniająca dzień odzyskania Niepodległości przez Polskę, a nieco wcześniej dnia 18 czerwca brał wraz z małżonką Stefanią, porucznikiem AK w Zlocie Hufca Stalowa Wola, podczas którego miejscowy duszpasterz harcerzy ks. Józef Turoń dokonał poświęcenia kapliczki wykonanej w związku z przypadającą setną rocznicą istnienia harcerstwa.

opracowano na podstawie:
1. Paweł Głasek, Lucjan Małek. "Działalność niepodległościowa na Dolnym Sanie w latach 1939 - 1956" (2005).
2. Portalu Internetowego Centrum Edukacji Zawodowej w Stalowej Woli.
3. Samorządowego Portalu Internetowego Radomyśl nad Sanem.
4. Wspomnień kpt. Melchiora Batorskiego.

Regina Smoter Grzeszkiewicz

Bączkowski Gustaw Euzebiusz

Magister farmacji - w okresie międzywojennym właściciel apteki w Radecznicy. 3

BALBINA BŁASZCZAK

Błaszczak Balbina

Animatorka amatorskiego teatru przy Oddziale Ochotniczej Straży Pożarnej w Radecznicy, strażaczka; żyła w latach 24. X. 1915 - 30. VI. 2004. W roku 1936 pozowała do rzeźby żniwiarki, którą Jakób Juszczyk zamieścił na frontonie schodów wiodących do radecznickiego sanktuarium pod wezwaniem św. Antoniego. Po wyjściu za mąż zawiesiła swoją aktywność społeczną. Owdowiała w1944 roku; ponownie wyszła za mąż w roku 1945 - wychowała trzech synów. Pod koniec życia zamieszkała u najmłodszego syna w Czarnymstoku. Tam zmarła.4

Bohun Piotr ps. "Gromski"

Oficer rezerwy, pracował w szczebrzeszyńskim gimnazjum, a następnie w szkole podstawowej w Czarnymstoku - ponieważ znał się na medycynie często udzielał mieszkańcom wsi podstawowej pomocy.5 Był bliskim współpracownikiem "Podkowy". Zginął zastrzelony przez Niemców w obejściu gospodarza Furlepy w styczniu 1944 roku. Pochowany jest w kwaterze wojennej na cmentarzu w Szczebrzeszynie.

Borsuk Tadeusz

Imię zakonne Witalis; przebywał w Zgromadzeniu OO. Bernardynów w Radecznicy. Urodzony 4 lipca 1920 roku w Gorajcu. Ukończył szkołę podstawową w Podborczu i Kolegium OO. Bernardynów w Radecznicy. Przez rok jako nowicjusz przebywał w Leżajsku, później podjął studia we Lwowie i Sokalu. Święcenia kapłańskie otrzymał w Krakowie 15 maja 1942 roku po prymicjach, które miały miejsce 2 czerwca 1942 roku odjechał na placówkę w Rzeszowie oraz Fradze. Wracając z Fragi do Krakowa wstąpił do Chodorowa, gdzie odprawił mszę św. - gdy wracał z z nabożeństwa został zamordowany w okrutny sposób przez Ukraińców; tragedia wydarzyła się 5 lutego 1943 roku.6

Brandt Józef

Właściciel folwarku Smoryń, współpracował z grupą włościan z Mokregolipia - Krukowskim, Flokiem, Józefem Kłodnickim, Ferensem, Paszkiem, Wypychem, Jezierskim zaangażowanymi w działalność polityczną. W 1906 roku odbył się ich proces, który opisał dr Z. Klukowski. Całą grupą opiekował się Stanisław Moskalewski ze Zwierzyńca.7

Budzyński (...)

Mieszkaniec Czarnegostoku – miał cztery córki: Janinę, Genowefę, Leokadię i Czesławę oraz syna Stefana. W okresie poprzedzającym wybuch II wojny światowej jako jedyny we wsi hodował jedwabniki - zrywał dla nich liście z morw rosnących na terenie całej wsi, między innymi w zabudowaniach Marianny i Jana Smotrów, oraz koło remizy strażackiej. Hodowlę prowadził około dwóch lat. Po wojnie zmarła mu żona. Nazywano go "badaczem", "bo badał świat i nic nie zbadał".8

Bukowski Jan

Proboszcz parafii Mokrelipie w latach 1950 - 1962; zmarł 6 listopada 1962 roku w wieku 59lat z czego 36 lat w służbie kapłańskiej. Pochowany jest na miejscowym cmentarzu cmentarzu. Nagrobek ks. Jana Bukowskiego zdobi napis "Dobremu i gorliwemu duszpasterzowi wdzięczni parafianie "

Bzdziuch Michał

Bogaty włościanin z Czarnegostoku, w okresie międzywojennym prowadził we wsi sklep spożywczy, utrzymywał służbę - "krowy u Bzdziucha Michała pasła Leokadia Pacyk, córka Karoliny z Łypów i Piotra Pacyków; druga służąca - Paulina Pięciórek pochodziła ze Smorynia. Przyjaźniła się ze Stanisławą ze Smotrów Malcowa; gdy Paulina zmarła przy porodzie Stanisława po latach odnalazła jej syna i podarował mu zdjęcie matki". Podczas wojny u Bzdziuchów mieszkali wysiedleńcy - żona wysiedlonego uczyła siostry: Mariannę, Stanisławę i Karolinę Smoter robić na drutach. Michał Bzdziuch nazywany był przez sąsiadów "Żukiem"; podczas wojny przechowywał radio, z którego w ukryciu słuchano informacji.9


Strona Główna Radecznica

Wszelkie prawa zastrzeżone.



1. relacja Aleksandra Piwowarka
2. relacja Aleksandra Piwowarka
3. relacja Stanisława Zybały
4. relacja Stanisława Zybały
5. relacja Marianny Smoter
6. ks. W. Płonka. Wspomnienia z lat 1939 - 1946 (rękopis)
7. Z. Klukowski. Proces polityczny włościan gminy Radecznica powiatu zamojskiego w latach 1906 - 1907. Teka Zamojska 1939 nr 2
8. relacja Marianny Smoter.
9. relacja Marianny Smoter.